Radiopeilstation uit de 2e Wereldoorlog
Jägerleitstelle Schneeglöckchen te Schagen
Aan het kanaal tussen de Trapbrug en de Spoorbrug staat in
het weilandje een vreemd T vormig gebouwtje. Het stamt uit de Tweede Wereldoorlog,
maar verder is de geschiedenis vrijwel onbekend. Tegenwoordig wordt het T-vormige
huisje gebruikt voor de opslag van landbouw werktuigen en staat er wat verloren
bij. De houten barak die er ooit bijhoorde is reeds lang geleden gesloopt,
de stenen verbindingsgang naar de barak is echter nog wel aanwezig.
Voor ik begon met het zoeken naar informatie over het peilstation meende ik
dat Schneeglöckchen een van de weinige monumenten van Schagen is. In
de monumenteninventarisatie van 1992 worden als militaire objecten alleen
de "Transformator Bunker" en de "Kleine Bunker" bij De
Wiel genoemd. Deze laatste werd enige jaren geleden afgebroken.
Schagen in Oorlogstijd blz. 13: Vermeld moet nog worden, dat op de boerderij van C. de Groot aan de
Molenweg een radiozend- en ontvanginstallatie gebouwd was, waardoor
de bezetter in staat was, telefonisch verbinding met zijn luchtmacht
te onderhouden. Dat deze inrichting nooit aangevallen is door de geallieerden
heeft ons vaak verwonderd. Ingewijden beweren, dat dit niet is geschied,
doordat zij voordeel hadden van de door dit station uitgezonden berichten. |
De aanwezigheid van het peilstation is tijdens de oorlog goed geheim gehouden. De installatie is nooit aangevallen en is onbeschadigd uit de oorlog gekomen. In tegenstelling wat de schrijvers van het herinneringsboek "Schagen in Oorlogstijd" beweren, was het peilstation geen buitgemaakte radar installatie.
Mijn vader kan zich deze locatie uit de oorlogsjaren nog herinneren.Hij weet echter niets van de peiltorens die hier gestaan hebben, maar herinnert zich wel dat in het gebied een woud aan versperringspalen stond. Deze c.a. 5 meter hoge palen waren met staalkabels verbonden om het landen van vijandelijke vliegtuigen onmogelijk te maken. In de volksmond werden deze versperringen "Rommels-asperges" genoemd. Zij waren naar de Duitse generaal Rommel genoemd, die in de laatste oorlogsjaren verantwoordelijk was voor de bouw van de Atlanticwal. Dit laatste was een groot verdedigingswerk langs de Atlantische kusten van Europa.
|
Schagen in Oorlogstijd blz. 32-35: In de eerste tijd van de bezetting bleef Schagen gespaard
voor legering van vijandelijke troepen. Wel werd reeds enige maanden
na de capitulatie van Mei 1940 een radiostation door de Duitsers ingericht
aan de Molenweg op het terrrein van C. de Groot. De alhier gelegerde
sterkte bedroeg in den regel ongeveer 20 man onder leiding van een Feldwebel.
......... |
Het pincipe van het Y-peil Verfahren:
Nachtjager werkten in groepen om de bommenwerpers te onderscheppen. Binnen
de groep was één vliegtuig uitgerust met speciale zendapparatuur
waarmee deze in contact stond met het peilstation. Elke peiltoren volgde een
vliegtuig en bepaalde de richting waarin deze zich bevond. Gelijktijdig werd
de afstand naar het vliegtuig berekenen uit de responstijd van het signaal.
Het vliegtuig zend hiertoe het signaal terug, voorzien van een pulsvolgorde.
Uit het tijdsverschil tussen het verzonden en het ontvangen signaal werd de
afstand berekend. Uit de richting en afstand werd in het "Auswertung"
gebouw de positie berekend die op een plottafel (Seeburg tisch) zichtbaar
werd gemaakt. Via de zender van het peilstation werd deze positie aan het
vliegtuig doorgegeven.
Een Y peilstation bestond in het algemeen uit een "Auswertung" met daaraan verbonden vier of vijf peiltorens met een Adcock peilantenne. In de top van de toren bevond zich de "Peilerhutte" met daarin de "Heinrich Y peiler" om de richting van het vliegtuig te bepalen.. Op de grond onder de toren stond de "E-Meßhutte" waarin de afstand werd gemeten. Deze meethut maakte gebruik van een "Hans E-Meß zendontvanger". De bijbehorende antenne was op enige afstand van de peiltorens opgesteld om storing te voorkomen. In de "Auswertung" stond de "Seeburg tisch", een lichtdoorlatende plottafel waarop met behulp van een lichtvlek de positie van een vliegtuig op de kaart werd geprojecteerd. Het station had een reikweidte van ongeveer 400 of 500 kilometer.
In veel gevallen werden Y peil stations gecombineerd met "Freya" of "Würzburg Riese" radar installaties. Bij Schneeglöckchen is dit nooit het geval geweest.
Kaart U.S. Army AMS 831 sheet 333 (1943)
Op deze kopie van een Amerikaanse kaart uit 1943 zijn enkele
details zichtbaar. De cirkels met een kruisje geven de aanwezigheid van een
molen weer. De gesloten cirkels zijn andere objecten. In werkelijkheid stonden
op deze plaats geen molens maar de peiltorens. De stippellijn zou een elektriciteitsdraad
kunnen zijn. Op de boerderij, die in de linkerbovenhoek te zien is, zijn in
1945 foto's gemaakt. Op de foto's zijn de peiltorens duidelijk zichtbaar.
[Klik hier voor de foto's]
|
LUCHTWAPEN RADIO-LOCATION
STATION bij Schagen (Noord-Holland) Schagen 20-09-’43, persoonlijk. Notitie: Op 17 oktober 1944 meldde de Ondergrondse nog slechts 10 man van de Luftwaffe bij de radiomasten aan De Keins te hebben gezien en ongeveer 5 bij radiomasten straatweg richting Groen veld". Dit geeft de indruk, dat Schneeglöckchen toen al geen operationele status meer had. |
Vanaf 1942 werden in Nederland verschillende Jägerleitstellungen gebouwd. Deze kregen allen een plantennaam waarvan de eerste letter gelijk was aan de plaatsnaam van de locatie. Uitgebreide informatie over deze stations is te vinden op de volgende pagina: http://home.hetnet.nl/~Ewitie/radiopeilstations.htm
|
Nachrichtenführer
3.Jagddivision, Wiedenbrück/Westf.
mit seinen unterstellten Einheiten Stand: 01.02.1945 II./Luftnachrichten-Regiment 213, Meinerzhagen 10.Jägerleit-Kompanie ¨Nelke¨, Nordhelle
|
De bemanning:
Schneeglöckchen werd tussen januari 1943 en maart 1944 bemand door het 2e peloton van de 6e compagnie van de Luchtnachrichten Regiment 201 van de Luftwaffe. Het peloton telde toen ongeveer 70 man. In februari 1945 was het Regiment 213 verantwoordelijk voor de bezetting van het station.