(Voor meer informatie; klik
op de onderstreepte feestdagen)
Driekoningen, 6 januari
De
drie wijzen uit het oosten bezoeken de pasgeboren Jezus
Witte Donderdag, de dag voor Goede
Vrijdag
Instelling Heilig Avondmaal
Goede Vrijdag, de vrijdag voor Pasen
Kruisdood van Jezus
Pasen, eerste zondag na
volle maan na het begin van de lente (dus altijd tussen
22 maart en 25 april)
Opstanding van Jezus uit het graf,
gezien als de overwinning van het leven op de dood.
Hemelvaart, veertig dagen na
Pasen
Hemelvaart van Jezus
Pinksteren, vijftig dagen na
Pasen
Neerdalen van de Heilige Geest op de apostelen.
Kerstmis, 25 december
Geboorte van Jezus
Drie Koningen
Elk jaar, op 6 januari, vieren we het
feest van de drie koningen
Het is een feest dat herinnert aan de reis drie koningen Caspar,
Balthasar en Melchior. Ze worden ook wel de drie wijzen uit het
Oosten genoemd. Ze hadden veel verstand van sterren en konden de
toekomst voorspellen. ln de bijbel staat dat ze op zoek waren
naar de nieuwe koning van het joodse volk. Een heldere ster wees
hun de weg naar het dorp Bethlehem. Daar vonden ze in een stal
het pasgeboren kindje Jezus. Hij kreeg dure cadeaus van de
koningen: goud, wierook en mirre.
Balthazar gaf Jezus mirre, een parfum waarmee doden werden
ingewreven, om aan te geven dat Jezus zou lijden en sterven. Van
Melchior kreeg Hij goud, ten teken dat Hij de Koning der
Koningen zou zijn. Kaspar bracht wierook mee, ten teken dat
Jezus zou worden geëerd.
Het feest van de drie koningen wordt nog steeds gevierd. ln
sommige steden en dorpen in Nederland en Vlaanderen gaan
kinderen verkleed als koning langs de huizen. Ze dragen een
ster, zingen een lied en halen snoep op. Soms bakken vaders of
moeders een koek met drie bonen erin verstopt: twee witte en een
bruine. Dat is om de mensen eraan te herinneren dat twee van de
koningen wit waren en één bruin. Het kind dat de bruine boon
krijgt, mag die dag koning zijn en is dan de baas over iedereen.
Ook in andere christelijke landen wordt driekoningen gevierd. ln
veel Spaanse steden bijvoorbeeld trekken grote optochten door de
straten. Je kunt dan de drie koningen zien met hun hele gevolg
van dienaren, prinsen, prinsessen, paarden en kamelen.
Pasen
40 dagen tijd
Het Paasfeest is het grootste feest van het liturgische
jaar. Wij vieren met Pasen dat Jezus niet meer dood is maar
leeft. Hij heeft de dood overwonnen. De Verrijzenis staat
centraal in ons christelijke geloof.
Het Paasfeest wordt in 2006 op 16 april gevierd. De periode
hieraan voorafgaande wordt de Veertigdagentijd genoemd; deze
loopt in 2006 van 1 maart tot en met 15 april. Als u goed telt
zijn dit 46 dagen. Waarom dan Veertigdagentijd? Dit komt, omdat
de 6 zondagen die in deze periode vallen, niet als vastendag
gerekend worden en derhalve niet meegeteld worden.
Een groot feest kan pas dan echt gevierd worden als er een
intensieve voorbereiding aan vooraf is gegaan. De periode van de
Veertigdagentijd is van oudsher een tijd van inkeer, bezinning
en gebed ter voorbereiding op Pasen.
De Stille Week
De laatste week voor Pasen
De Stille Week, ook wel de Goede Week genoemd, is de
laatste week voor Pasen. Het is ook de laatste week van de veertigdagentijd.
In die voorbereidingstijd ligt de nadruk op inkeer, boetedoen, afsterven en
vasten.
De Stille Week begint met Palmzondag. Op die dag wordt
gevierd dat Jezus als Koning Jeruzalem wordt binnengehaald met palmtakken:
Lukas 19,28-44. Ook wordt het lijdensverhaal gelezen.
Wanneer men
voor alle dagen van de week een gebedsdienst of vesper houdt zijn daarvoor
traditionele lezingen voorhanden. Voor de maandag: Johannes 12, 1-8, voor de
dinsdag: Markus 14, 1 (of 32) - 15, 46. Voor de woensdag: Lukas 22,
39-23,49.
Op Witte Donderdag wordt het laatste Avondmaal van Jezus met zijn
leerlingen herdacht. Hierin aandacht voor de voetwassing door Jezus (Johannes
13), het maaltijd houden met de leerlingen en daarna de gevangenneming.
Op Goede Vrijdag herdenken we het lijden, het sterven en de begrafenis
van onze Heer Jezus Christus. We doen dat aan de hand van Psalm 22,
gedeelten uit Johannes 18 en 19; Marcus 14, 32-15,39; Lukas 22,39 -23,54.
Dan is het Stille Zaterdag. Overdag kunnen we mediteren bij Jona 2,
Matteus 12,28-42; psalm 30 en 116. 's Avonds kan een Paaswake worden
gehouden. In deze nacht denken we ook aan de Uittocht van het volk Israel
uit Egypte. Traditioneel gelezen Bijbelgedeelten zijn: Genesis 1: De
schepping; Genesis 2,1-18: Abraham en Izaak; Exodus 14,15 - 15,1: De
Doortocht; Jesaja 54,5-14: uw Verlosser; Jesaja 55,1-11: kom tot het heil;
Baruch 3,9 - 4,4: gebed en lied in ballingschap; Ezechiel 36,16-28: een
nieuw hart zal Ik u geven.
Bron: de EO
Wat wordt er precies bedoeld?
De kernbegrippen van het paasfeest zijn vandaag de dag niet
eenvoudig; verrijzenis of opstanding, en verlossing. Wat wordt
er precies mee bedoeld? Als het leven gewoon zijn gang gaat
hebben we het meestal wel zo goed dat we maar weinig behoefte
hebben om deze wereld achter ons te laten. We hebben het zo goed
dat we niet verlost of bevrijd hoeven te worden. Maar als we
eerlijk naar onszelf en de wereld kijken, dan zien we veel
onrecht en verdriet, en nog sterker het menselijk onvermogen om
dit op te lossen. Wij geloven en vieren met Pasen dat niet dit
menselijk onvermogen het laatste woord heeft maar God en zijn
liefde voor de mens.
Lange traditie
Pasen is een feest met een hele lange traditie van meer dan 3000
jaar oud, waarin vele lagen te onderscheiden zijn. In zijn meest
basale vorm zou je het paasfeest een lentefeest kunnen noemen;
al het oude heeft afgedaan want het nieuwe groen loopt uit. Het
dode hout van de winter, al het oude vuil wat zich het afgelopen
jaar heeft verzameld wordt bij elkaar gebracht om verbrand te
worden en het as kan over de akkers worden verspreid als
‘kunstmest’ voor het nieuwe leven. Tevens is de warmte en het
licht een vooraankondiging van de zomerzon die gaat komen.
De stem van God
De tweede laag die je kunt onderscheiden vormt het begin van het
Jodendom. Abram heeft de roepstem van God gevolgd en alles
achter gelaten om op te trekken naar het land dat hem beloofd
is. En na een leven lang te hebben rondgezworven heeft hij zijn
einddoel bereikt. Nog éénmaal wordt zijn geloof beproefd als
gevraagd wordt zijn toekomst op te geven. God vraagt aan Abraham
om op weg te gaan om zijn enige zoon te offeren. Een zoon die ze
pas na zeer lang wachten hebben gekregen. Abraham gaat op weg in
het bijna blinde vertrouwen dat er altijd een toekomst zal zijn
ook al ziet hij het nog niet.
Uittocht uit Egypte
De derde laag wordt gevormd door het verhaal van de uittocht.
Het joodse volk leeft in de slavernij van de farao van Egypte.
En na een nacht waarin ze het paaslam hebben geslacht ontsnappen
ze op spectaculaire wijze aan het machtigste koning van die
tijd. God leidt hen, door Mozes, bij de doortocht door Schelfzee
weg uit de onvrijheid. Het joodse volk viert deze bevrijding nog
steeds in het Pesach feest.
Overwinning van de dood
De vierde laag is de dood en verrijzenis / opstanding van Jezus.
Nadat hij met zijn vrienden het paasmaal van de uittocht heeft
gevierd, wordt Jezus gevangen genomen door de priesters van de
Tempel. Hij heeft hun gezag aangetast en hun macht ondermijnd,
zij zijn nu uit op wraak. Jezus, de man uit de provincie, moet
Jeruzalem uit worden gegooid, want zij zijn daar de baas. Maar
Jezus houdt tot het einde vol; niet zij maar God is koning en
heerser over de mensen. De stad heet niet voor niets Jeru-zalem:
Gods vrede.
Niet gebroken
Als Jezus door alle beledigingen en folteringen niet gebroken
wordt, leveren ze hem over aan de landvoogd om hem te laten
doden. Jezus blijft trouw aan God die hij Vader noemt. En op de
dag voor de sabbat van Pesach wordt hij gekruisigd en sterft zo
aan de schandpaal.
Op de derde dag, de dag na de sabbat, blijkt de trouw van God
aan de mens. Het graf is leeg. De plek waar ze Jezus haastig
hadden neergelegd om hem later waardig te kunnen begraven is
keurig opgeruimd en verlaten. God laat de mens niet in de dood
en de doodsheid.
Alles speelt mee
Al deze betekenislagen spelen mee als we vandaag de dag het
paasfeest vieren. De manier waarop dat in onze kerken gebeurd is
ook zeer oud. De oudste verslagen van de Goede week zijn van de
Moeder van keizer Constantijn (begin 4e eeuw). Zij reisde naar
Jeruzalem om de vieringen mee te maken. In de goede week voor
Pasen probeert men zou historisch mogelijk de laatste dagen van
het leven van Jezus te volgen.
Palmzondag
Aan het begin van de Goede week viert men de glorievolle intocht
van Jezus in Jeruzalem. Hij is de Messias, de gezalfde van God
om orde op zaken te stellen in een door macht strijd en
corruptie vervallen stad. Jezus staat voor een andere orde dan
veel mensen denken. Zij hopen op een sterke leider die de
zelfbeschikking aan het joodse volk zal teruggeven. Jezus
bedoelt een hele andere soort vrijheid. In zowel de katholieke
als ook de protestante kerken worden palmpasen stokken
meegebracht in de vorm van het kruis maar ook vol met lekkere en
gezonde dingen. Deze stokken gaan naar de mensen in de omgeving
die zorg en aandacht nodig hebben.
Chrismamis
Op woensdagavond is er in de katholieke traditie een
Eucharistieviering in de kathedraal te Rotterdam waarin de
heilige oliën worden gewijd. De oliën die worden gebruikt als
mensen gedoopt of gevormd worden, of als mensen de ziekenzalving
ontvangen. Het is een plechtige viering waarin de bisschop
voorgaat om de eenheid van de vele parochies te laten zien.
Witte donderdag
Op deze dag vieren we dat Jezus voor het laatst met zijn
vrienden aan tafel zat, en samen de maaltijd vierden. Hij nam
brood en wijn en deelde het uit, zoals hij zijn leven uitdeelde
aan zijn vrienden en zei “dit is mijn lichaam en dit is mijn
bloed, doe dit tot mijn gedachtenis”. Eigenlijk begint hier in
de kerk de viering die pas eindigt in de paaswake.
Goede vrijdag
Op deze dag herdenken of gedenken we het lijden en sterven van
Jezus. Om drie uur is er, in de katholieke kerk, speciale
aandacht voor zijn dood aan het kruis, tijdens het bidden van de
kruisweg en ’s avonds staan we meer stil bij de graflegging. Het
lijdensverhaal wordt gelezen. Dan is er vooral gelegenheid voor
de rouw over zijn dood.
De Stille zaterdag eindigt met de Paaswake.
Het is de enige sabbat die nog in de (katholieke) kerk wordt
gehouden. De grafrust en de neder daling ter helle vormen de
hoofdbetekenis van deze dag. Vroeger eindigde ook op deze dag om
12 uur ’s middags de vasten en mochten de
snoep/vastentrommeltjes worden geopend.
Paaswake
In de paaswake werd de verrijzenis / opstanding gevierd. De
viering begint in de duisternis van goede vrijdag, maar in het
donker wordt het licht ontstoken dat zich verspreidt over de
hele kerk en over de hele wereld (vandaar dat de paus op eerste
paasdag het orbi et urbi uitspreekt, de zegen over de kerk en de
wereld). De viering van brood en wijn krijgt een nieuwe
betekenis Brood en wijn worden het teken van Gods aanwezigheid
onder de mensen. De paaswake is ook de nacht bij uitstek om te
dopen en onze eigen doop te gedenken omdat de doop het teken van
de opstanding is.
Algemene jubel
Op Eerste Paasdag en alle dagen erna wordt de jubel van het
verbond tussen God en mensen uitgezongen en gevierd. De
vieringen staan vol van lof en dankgezangen. Heel de
geschiedenis van God met de mensen komt voorbij. Het verbond dat
God met de mensen aanging toen Mozes het volk uitleidde uit
Egypte geldt nu voor alle mensen. In Jezus begint een nieuwe
geschiedenis.
Bron: de Eendracht
Hemelvaart
Voor christenen is deze dag meer dan alleen maar een welkome
vakantiedag midden in de week. Het is 40 dagen na Pasen en omdat
Pasen altijd op een zondag valt betekent dit dat Hemelvaartsdag
altijd op een donderdag valt. Maar het betekent ook dat de datum
altijd anders is, omdat ook de datum van Pasen ieder jaar anders
is. Maar er is nog meer dat een christen op deze dag wil vieren.
Het is de 40ste dag na Pasen. Met Pasen is Jezus Christus, Zoon
van God, verrezen uit de doden. Hij leeft, is niet meer dood.
Vervolgens verschijnt Hij vaak aan zijn leerlingen. Zijn
leerlingen herkennen Hem aan het "breken van het brood" (de
Eucharistie) en door wat Hij de leerlingen vertelt.
Daarvan staan voorbeelden in het Evangelie, het boek waarin de
Blijde Boodschap van Christus staat opgeschreven:
Het Emmaus-verhaal is zo'n beetje een van de meest bekende van
deze verhalen. (zoals beschreven in het Evangelie volgens Lucas,
één van de leerlingen van Jezus, hfd. 24, versen 13 - 35)
Zo ook het verhaal van de ongelovige Thomas: pas wanneer hij,
nadat Christus verrezen is, de wonden van Jezus (door de
kruisiging en de doorboring van zijn zijde) kan aanraken wil hij
geloven. (in het Evangelie, zoals de Apostel Johannes het
opgeschreven heeft, hfd. 20, versen 19 - 31)
En dan komt het moment dat Jezus definitief naar Zijn Vader in
de Hemel gaat. Niet langer verschijnt Hij aan zijn leerlingen.
"Terwijl de leerlingen naar boven kijken wordt Hij aan hun zicht
onttrokken door een wolk", staat in het Evangelie.
De hemel, het bij God zijn, is het uiteindelijke doel ook van
ons leven. Niet in deze 'aardse' tijd, maar na onze dood. Jezus,
door de dood heengegaan, heeft een plekje bij God de Vader voor
ons bereid. Wij zijn uitgenodigd om daar te komen.
Nu Hij naar de hemel is gegaan heeft Hij voor dit aardse leven
de leerlingen destijds, en daarmee ook ons, een Trooster en
Helper gegeven. De Heilige Geest, uitgegaan van de Vader en de
Zoon, wordt met Pinksteren, de 50ste dag na Pasen, gegeven aan
hen die in God geloven en Jezus willen volgen.
Pinksteren
De Heilige Geest daalt neer over de Apostelen,
het is de geboorte van de Kerk
Christus, de Zoon van God, die geleden heeft en aan het kruis is
gestorven, is met Pasen verrezen uit de doden. Daarna verschijnt
nog aan de leerlingen en met Hemelvaart vieren we dat Hij
definitief terug gaat naar God de Vader in de hemel.
Voordat Jezus wegging heeft Hij beloofd de gelovigen niet alleen
te laten. De Heilige Geest wordt ons gegeven om met God
verbonden te blijven. Maar ook om, geholpen door de ingevingen
van die Heilige Geest, het Evangelie van Christus te kunnen
verkondigen. Als mensen zijn we niet in staat op eigen kracht de
volle leer van Jezus' Blijde Boodschap (= Evangelie) te
verkondigen. De Heilige Geest helpt ons daarbij.
We vieren het in 2006 op zondag 4 en maandag 5 juni, Eerste en
Tweede Pinksterdag, nadat we in de negen dagen daarvoor (vanaf
Hemelvaartsdag) hebben gebeden voor de komst van de Heilige
Geest (de pinksternoveen), dat er een goede voedingsbodem mag
zijn, dat de mensen Hem accepteren, naar Hem luisteren en door
Hem naar de Vader worden gebracht voor het eeuwige geluk. Ook de
Apostelen met Maria, de Moeder van Jezus, wachtten zo op de
komst van de Heilige Geest.
De Heilige Geest is de Derde Persoon van de Ene God, naast de
Vader en de Zoon, zo geloven christenen. Het is een mysterie,
maar het is een reëele werkelijkheid, wanneer je de Heilige
Schrift leest. Bijvoorbeeld het moment waarop Jezus, de Zoon,
gedoopt wordt met de Heilige Geest en waarbij de Vader de Zoon
de zending geeft.
De Heilige Geest wordt vaak afgebeeld als Vurige tongen, omdat
de leerlingen vol vuur waren van de Boodschap die ze gingen
verkondigen en ze in alle talen de mensen konden toespreken.
Ook als duif wordt de Geest verzinnebeeld, omdat de duif voor
reinheid en zachtmoedigheid staat, maar bovenal voor hemelse
inspiratie, vrede en de ziel. De Heilige Geest is inderdaad de
bezieling voor de Kerk om ook in onze tijden de boodschap van
God onder de mensen te brengen.
Het Heilig Vormsel is het Sacrament van de Heilige Geest, zoals
de H. Doop die van de Vader is en de H. Eucharistie die van de
Zoon. Deze drie sacramenten (van 7 Sacramenten, die de
Katholieke Kerk kent) zijn daarmee de zogenaamde "initiatie-sacramenten".
Om het belang van dit Hoogfeest aan te geven kent dit feest ook
een "Tweede Pinksterdag", zoals dat ook met Kerstmis en Pasen
is. De Kerk kan er maar niet genoeg van krijgen om een dergelijk
feest te blijven vieren.
Op de dag van Pinksteren (ook wel Pentecoste, dat is "de
vijftigste dag" na Pasen) gaan de Apostelen voor het eerst na
Pasen verkondigend naar buiten en spreken in allerlei talen de
mensen toe. Pas nu zijn zij in staat overtuigend en duidelijk te
spreken van en over hun geloof. En met wat voor een overtuiging!
Velen bekeren zich, laten zich dopen en worden zo ook getuigen
van Christus. Men zegt wel dat met Pinksteren de Kerk, als
gemeenschap van gelovigen, is geboren.
Het feest van de Heilige Drie-eenheid, soms ook Drievuldigheid
genoemd, is het mysterie van de Éne God in Drie Personen: God de
Vader, God de Zoon (Jezus Christus) en God de Heilige Geest.
Nadat we met Pasen de Verrijzenis van Christus hebben gevierd en
met Pinksteren het neerdalen van de Heilige Geest, is dit feest
het hoogtepunt waarin alle Drie in de Éne God gevierd wordt.
Het is ook een belangrijke feestdag in het Heilige Jaar 2000. In
de drie jaren voorafgaand aan dit jaar werd ieder jaar speciale
aandacht besteed aan één van de goddelijke personen. Het
Jubeljaar staat in het teken van de Drie-eenheid.
Kerstmis
Advent
Het woord 'advent' is afgeleid van het
Latijn: adventus (=komst, er aan komen) en advenire (= naartoe
komen). Letterlijk betekent Advent: God komt naar ons toe.
De Advent heeft in de liturgie een dubbel karakter:
Het is de voorbereidingstijd op het Kerstfeest, de geboorte van
Jezus Christus in onze mensengeschiedenis ruim 2000 jaar
geleden.
Eveneens is de Advent de periode van verwachting van Jezus'
wederkomst op het einde der tijden, wanneer God alles in allen
zal zijn.
Advent begint op zondag vier weken voor Kerstmis, dus de zondag
tussen 26 november en 4 december; dit jaar begint de Advent
derhalve 27 november 2005.
De zondagen van deze tijd heten 1e, 2e, 3e, 4e zondag van de
Advent.
Zo leven wij in de Advent naar het kerstfeest toe, opdat Jezus,
Emmanuel God-met-ons, ook in ons eigen leven geboren mag worden.
In deze periode worden wij uitgenodigd een grondhouding van
verwachting en openheid aan te nemen. Wij maken ons hart klaar
om Hem te ontvangen en opnieuw binnen te laten. De liturgie van
de 4 adventszondagen wil die grondhouding ondersteunen en
stapsgewijze gestalte geven.
In de kerk komt een adventskrans te hangen. Daar staan vier
kaarsen op. Iedere zondag van de Advent wordt er een kaars
ontstoken. We zien uit naar de komst van Jezus, 'het Licht der
wereld'. Hoe meer kaarsen van de adventskrans branden, hoe meer
licht er is, dat wil zeggen hoe dichter Jezus, het Licht, nabij
is. De adventskrans is gemaakt van dennengroen; groen uit de
natuur dat de winter trotseert. Het paarse lint dat doorheen het
groen is geslingerd, spoort ons aan tot bezinning en inkeer. De
priester draagt in deze adventstijd een paars kazuifel. Paars is
de kleur van bezinning, boete en bekering. In de advent wordt
het 'Eer aan God' (Gloria) niet gebeden of gezongen. Dit
vreugdelied zongen de engelen in Betlehem bij de geboorte van
Jezus. We zingen het in de Advent niet, omdat de Advent een tijd
van inkeer is: zo klinkt het met Kerstmis weer als een nieuw
lied. Dat nieuwe lied mogen we met Kerstmis met de engelen
meezingen, vol blijdschap om de geboorte van Jezus.
De eerste lezingen in de Advent zijn voor het merendeel genomen
uit de profeet Jesaja, die Israël op weg zette om de Verlosser
te ontvangen. Jesaja schetst verschillende beelden over Diegene
die gaat komen. In de Evangelies komen we vaak de laatste grote
profeet van het Oude Testament tegen, Johannes de Doper, de
voorloper van Jezus. De Advent is liturgisch gezien een
'Mariamaand'. Met Maria zien wij vol verwachting uit naar Jezus
die naar ons toekomt.
Om ons goed op het Kerstfeest voor te bereiden treft u bij de
adventskalender vanaf 27 november voor iedere dag van deze
Advent een overweging aan. Elke overweging is gebaseerd op één
van de lezingen die het Romeins Missaal aangeeft voor de
Eucharistieviering van die dag; een prima ondersteuning voor
ieder van ons om dieper na te denken over de komst én de
wederkomst van Christus!
Achtergrond van Kerstmis
In tegenstelling tot de meeste andere feestdagen die een
religieuze oorsprong hebben, kent bijna iedereen de betekenis
van Kerstmis. Tijdens Kerst wordt de geboorte van Jezus gevierd.
In Bethlehem werd hij in een stal geboren. Die nacht kwam een
engel bij enkele herders, die buiten in het veld op wacht zaten
bij hun kudde. Door de verschijning van de engel werd de
omgeving in een helder licht gezet. De aanvankelijke angst
maakte plaats voor blijdschap toen hen werd verteld dat Jezus
geboren was.
Eigenlijk is Jezus niet op 25 december geboren. In december is
het winters koud in Bethlehem, compleet met gure regens en soms
sneeuw. Geen weersomstandigheden dat herders met hun kudden
buiten kunnen verblijven. Uit verschillende bronnen blijkt dat
Christus is geboren rond 1 oktober van het jaar 2 v.Chr.
Lang geleden werd op 25 december het feest van de Natalis Solis
Invicti gevierd werd, het Romeinse zonnefeest ten tijde van de
zonnewende. De traditionele gebruiken rond Kerstmis hebben zich
ontwikkeld als gevolg van het toevallig samenvallen van de
viering van Jezus' geboorte met de heidense landbouw- en
zonnefeesten rond midwinter. In de Romeinse wereld was de
Saturnalia (17 december) een tijd van pretmakerij en het
uitwisselen van geschenken. In de 4de eeuw werd de viering van
Christus’ geboorte op 25 december geleidelijk door de meeste
kerken overgenomen.
