interviews Varagids en NRC
 

Muzikaal, geniaal, origineel

Zijn muziek is bekender dan hijzelf: Big city en de Grolsch-reclame (‘iedereen dacht dat het van Vivaldi was’) Wim T.Schippers en anderen over de duizendpoot der duizendpoten: Clous van Mechelen.’Hij heeft een idioot gevoel voor muziekstijlen’

Clous van Mechelen… wie was dat ook alweer ? Wie hem ziet, of zelfs maar zijn stem hoort, weet: dat is Jan Vos. Tenminste, iedereen die ooit iets meekreeg van het radioprogramma Ronflonflon (met Jacques Plafond). Clous van Mechelen (geboren 1942) is van huis uit muzikant, maar vooral duizendpoot. En hoewel zijn naam zelden voorop staat, kent iedereen zijn composities als de titel genoemd word. Van Mechelen schreef zelfs een aantal hits. Op zijn zestiende speelde hij samen met Hans Dulfer in het Amsterdams Quintet, een formatie met East Coast Jazz. Dulfer: “Ik kende hem via Theo Deken die net als Clous uit Amsterdam-Zuid kwam. Clous had allerlei connecties, waardoor we regelmatig optredens hadden. In 1958 had je het Elvis Presley-festival in Cinema Royal op de Nieuwendijk, georganiseerd door café-eigenaar Pim Maas senior. Het was een verkiezing van de Nederlandse Elvis, de winnaar was uiteindelijk Pim Maas junior, dat was het niveau. Wij zijn gediskwalificeerd omdat we helemaal niks van Elvis speelden. Voor ons was het gewoon een optreden. Dat soort dingen regelde Clous. Clous loopt nooit met zijn hits te koop. Daardoor is hij denk ik ondergewaardeerd. Maar hij is ontzettend muzikaal, hoewel hij altijd doet alsof hij nergens verstand van heeft. En hij roept nooit hoe leuk die oude tijd was, dat is ook een goede eigenschap. Want zo leuk was het allemaal niet.”
Ook trad hij een tijdlang op met de Amsterdamse rock-formatie The Sharks met de later bekend geworden Tol Hansse, waarmee frequent Duitsland werd aangedaan en ook en passent nog een paar singeltjes werden gemaakt.
Fotograaf Paul Huf was ook een van die connecties. Hij richtte in 1965 Paul Huf Film Associates op, waarmee hij bioscoop-en radiocommercials maakte. Van Mechelen had inmiddels het conservatorium afgerond (klarinet, bijvak piano) en met jazz-en latin-formaties door Europa getoerd. Hij werd Hufs huiscomponist. Huf: “Clous was bevriend met de zoon van mijn eerste vrouw en kwam wel bij ons thuis. Hij was toen al geweldig origineel en muzikaal. Wij maakten bioscoopfilmpjes voor bijvoorbeeld Stuyvesant en Pall Mall. Het bekendste van Clous is die Grolsch-muziek. Iedereen dacht dat dat Vivaldi was, maar het was Van Mechelen.”
Behalve sympathiek noemt iedereen die hem kent Van Mechelen een verbluffend muzikant. Hij speelt bijna alle instrumenten en heeft inmiddels een eigen opnamestudio. Naast werk voor commercials schreef hij bovendien filmmuziek voor onder anderen Theo van Gogh en nam hij eind jaren zeventig vier elpees op met Hans van Tol, alias Tol Hansse. De single van het eerste album werd een grote hit die zo nu en dan weer de kop op steekt: Big city.
In die tijd schreef hij ook liedjes met Wim T.Schippers voor personages als Barend Servet en Sjef van Oekel. Ook hiervan bereikte een aantal nummers de hitlijsten, zoals Prima de Luxe en Waar moet dat heen?  Met Schippers en Paul Haenen bedacht Van Mechelen de liedjes voor de Bert en Ernie-cd’s. De liedjes op de Margreet Dolman-cd zijn eveneens van zijn hand, zoals Ik ben een beetje misselijk. Wim T.Schippers weet van de meeste dingen die ze samen bedachten niet meer wat van Van Mechelen was en wat van hemzelf:”Clous is geniaal. Hij heeft een idioot gevoel voor de gekste muziekstijlen zonder dat je eerst een plaat hoeft te laten horen om na te spelen of zo. Je kan bij wijze van spreken een jaartal noemen en hij speelt iets wat precies klinkt als dingen die je kent uit die tijd. Ik heb zelf de neiging dingen te bedenken die indruisen tegen muzikale wetten en ik merk dat hij dat eigenlijk wel prettig vindt. Ik doe het zelfs gewoon expres, maar hij komt altijd met iets leuks. Ik merkte dat hij zich op de bühne ook goed voelde. Dus zo kwam Jan Vos in zijn leven. Daar zit hij nu voor zijn leven aan vast. Andere mensen hebben me dat wel eens kwalijk genomen, maar ja, als een karakter geen succes heeft is het ook niet goed. En ik hoop gauw weer eens iets met Clous te doen.”  

 (Bron: Varagids 20 augustus 2001)

 

De mooiste noot: Clous van Mechelen

Als Sonny Rollins aan de beurt is, brengt hij Vierd Blues weer terug tot de essentie. Clous van Mechelen: een dappere en simpele bes.

Wat is voor u de mooiste noot?
,,Dat is een bes, gespeeld door Sonny Rollins op tenorsaxofoon in het nummer Vierd Blues op het album Collectors' Items van Miles Davis. Op dat album staan twee korte sessies onder Davis' leiding, en Vierd Blues hoort bij de tweede sessie. Dat was op 16 maart 1956 in New York. Ik ben er nooit achtergekomen wat dat woord 'vierd' betekent.''

Wanneer hoorde u hem voor het eerst?
,,Ik maakte kennis met jazz op een kostschool in Zeist, waar ik heen was gestuurd omdat het zo slecht ging op school en mijn ouders wilden dat ik mijn eindexamen hbs zou halen. Ik was zestien, zeventien jaar. Ik leerde er boogie woogie spelen op de piano, en een paar jongens hadden platen van de nieuwe lichting jazzartiesten: Dizzy Gillespie, John Coltrane, Sonny Rollins. Waarom precies kan ik niet zeggen, maar de waves die van die muziek uitgingen werkten verslavend op ons. Het had met zwarte muzikanten te maken, en met New York, waar we geen van allen ooit waren geweest dáár was wat aan de hand, dacht je, veel meer dan hier in Nederland.''

,,Toen ik later naar het conservatorium ging en zelf mijn brood verdiende door in nachtclubs te spelen, bleef jazz belangrijk. Elke grammofoonwinkel had een jazzafdeling, er waren programma's op de radio, je praatte met elkaar over wat er uitkwam. Ik heb in die tijd zo'n 500 lp's gekocht, denk ik. Ik heb ze nog. Ik kocht wel met beleid, want het was best een uitgave elke keer.''

,,Over het jazzcultuurtje rond het Leidseplein is later veel geschreven, over de pleiners versus de dijkers en zo. Ik was me daar toen niet zo van bewust. Ik had wel een zwarte trui en een zwarte broek, dat hoorde erbij. Die kocht je bij De Mof of op het Waterlooplein, en dan was je klaar.''

,,Ik draai nog altijd jazz, nu meer als prettig behang. Als ik thuiskom, zet ik Sarah Vaughan op, of John Coltrane. Het verschil met toen is dat ik nu van haver tot gort snap hoe het in elkaar zit. Ik ben onlangs in New York op bedevaart gegaan naar de Village Vanguard, en was verbaasd over hoe weinig jonge Amerikanen zelf van dat muziekverleden weten. De jazz moet hier toen veel groter geweest zijn dan daar.''

 Waarom is deze noot de mooiste?
,,De bes is de grondtoon van het nummer. Davis heeft de eerste solo op trompet en zet hem daar ook al in, maar vervolgens pakt hij uit met een enorme hoeveelheid noten. Dan is Rollins aan de beurt, en die brengt het nummer weer terug tot de essentie: hij opent met die ene bes en houdt die twee maten aan. En dan nog een keer. Hij permitteert het zich om juist heel weinig te doen. Die versimpeling, dat vind ik zo dapper en zo goed. Ik moet Rollins' opening wel duizenden keren gedraaid hebben. Het begon, ik deed even iets tussendoor en dan tilde ik de naald op en luisterde ik opnieuw. Zo mooi vond ik het. Rollins is voor mij de ultieme saxofonist.''

,,Jazz is een eigenwijze muzieksoort: de artiest speelt wat hij zelf lekker vindt en past zich niet aan z'n publiek aan. Soms klinkt het afschuwelijk lelijk, maar is de constructie wel mooi. Een goede jazzmuzikant vertelt je een verhaal, daar gaat het om.''

Hebt u die noot ooit benaderd in uw eigen spel?
,,Ik heb hem weleens geïmiteerd, ja. Maar wat ik er vooral van geleerd heb is de grondhouding: het kan allemaal zo eenvoudig. Soms hoor ik mezelf spelen en denk ik: wat sta ik nou weer druk te doen, dat kan veel kalmer. Ik vind het ook vaak van mijn mede-muzikanten. 'Wat een idioten', denk ik dan, en schakel zelf terug. Het wordt lang niet altijd door mijn medespelers nagevolgd, maar dat vind ik niet erg. Ik heb geen behoefte om de boel aan te sturen.''

Clous van Mechelen (1941) speelt saxofoon en piano en componeert muziek voor radio- en tv-programma's, theater en reclamefilmpjes. In 1978 scoorde hij met Tol Hansse de hit Big City. Hij werkt al 25 jaar samen met Wim T. Schippers en maakte de muziek bij programma's als We zijn weer thuis, Op zoek naar Jolanda, Flogiston en, met Paul Haenen, de hoorspelen van Bert en Ernie. Van Mechelen treedt op in theaters en jazzclubs, en is dit najaar te zien in de musicalversie van 't Schaep met de 5 Pooten.

Door Sandra Heerma van Voss (redacteur NRC)
5 oktober 2002