NOEME WILLEM
VISSER Wie en Waarom

LITURGIE &CETERA Thema's
 Kerkelijk Jaar
Hoofddienst  Getijden Devotie Uitingsvormen 

Liturgie

LITURGIEK
Liturgiek TVG

Liturgiegeschiedenis

Joods

Vroeg Christelijk

Oosters Orthodox

Westers Katholiek

Protestants

HYMNOLOGIE

Geschiedenis van de Hymnodie

Oud Joodse Hymnodie
Vroeg Christelijke Hymnodie
Griekse Hymnodie tot 900AD
Latijnse Hymnodie
Lutherse Hymnodie
Calvinistische (Franse) Psalmodie
Nederlandse Gemeentezang
na de Reformatie

Engelse Hymnodie

Muziekgeschiedenis


Kunstgeschiedenis

Prehistorie, Oudheid en Vroege Middeleeuwen
Middeleeuwen
Renaissance
Barok en Rococo
Negentiende Eeuw
Twintigste Eeuw



Apocalyptiek
In de Bijbel staat een aantal boeken, en delen van boeken die bestaan uit beelden en visioenen met uitleg. Ze gebruiken meestal geheimzinnige taal gebruikt, en er is niet altijd duidelijk wat er nu precies bedoeld is. Deze teksten worden aangeduid met het woord apocalyptiek. Dat woord is afgeleid van het Griekse woord apocalyps, dat ‘onthulling’ of ‘openbaring’ betekent. In apocalyptische teksten (vaak visioenen of dromen) onthult de schrijver de loop van de geschiedenis en een stuk van de toekomst. In heel geheimzinnige beelden en taal probeert de schrijver duidelijk te maken wat hij bedoelt. Cijfers verwijzen niet naar numerieke waarde maar zijn symbolisch bedoeld. Er wordt gesproken over horens, beesten, vuur. De eerste lezers snapten waarschijnlijk precies wat de schrijver bedoelde. Een paar kenmerken van apocalyptiek zijn het openbarende karakter, de voorstelling van twee tegenovergestelde wereldordes, mythologische, kosmische en cryptische beschrijvingen en een bemoedigende strekking. De Bijbel bevat één boek dat in zijn geheel vaak tot de apocalyptiek gerekend wordt, namelijk de Openbaring van Johannes. Daarnaast vinden we apocalyptiek in delen van het Oude Testament. Het beste voorbeeld is Daniël 7-12 (zie: Daniël 7 als apocalyptiek). Ook worden stukken uit het boek Jesaja (met name Jesaja 24-27) soms als apocalyptisch bestempeld.

In feite is apokalyptiek in de Bijbel niet een genre, maar een subgenre van het genre profetie (net als b.v. oordeelsaankondiging, heilsverkondiging). Apokalyptische teksten in de Bijbel komen altijd voor in combinatie met een ander genre, in de regel profetie (b.v. Daniël), in één geval profetie ingebed in briefliteratuur (Openbaring).
Het feit dat apokalyptiek onderdeel is van de profetie is een van de oorzaken dat het nog niet zo gemakkelijk is apokalyptiek te definiëren. En dat betekent weer dat er verschil van mening is over welke gedeelten in de Bijbel bij de apokalyptiek horen. In het volgende overzicht zijn de kortste lijst (alleen de cursief gezette gedeelten) en de langste lijst in elkaar geschoven.
Jesaja 24–27; 56–66; Ezechiël 38–39; Daniël 7–12; Joël 3–4; Zacharia 1–6 en 12–14
Marcus 13; 1 Tessalonicenzen 4:13–5:11; 2 Tessalonicenzen 2:1–12; 2 Petrus 3:1-13; Openbaring

Het eigene van de apokalyptiek zoals we die in de Bijbel tegenkomen ligt in een klustering en intensivering van elementen die ook in het overkoepelende genre profetie (maar dan meer verspreid) te vinden zijn. Je komt ze op het spoor door te letten op inhoud en vorm:

Inhoud:
de openbaring aan de profeet komt tot stand door bemiddeling, b.v. door een engel;
het heden wordt in het perspectief van de eindtijd gezet (eschatologie);
alleen een ingrijpen van God in de vorm van het voltrekken van het oordeel kan verandering brengen in de situatie waarin Gods volk en de wereld zich bevinden;
het oordeel resulteert in een radicale breuk met de bestaande orde, waarna God met zijn volk verder gaat in een nieuwe wereld;
de gelovigen worden opgeroepen te volharden (i.p.v. een oproep aan ongehoorzamen om zich te bekeren).

Vorm:
visioenen die soms surrealistisch aandoen;
beeldspraak en symboliek die vaak verder afstaat van de waarneembare werkelijkheid, o.a. met hybride wezens, kleuren en getallen.

In de tijd tussen Oude en Nieuwe Testament groeit de apokalyptiek uit tot een zelfstandig genre. Het maakt zich los van de profetische context en gaat een eigen leven leiden. De openbaringen worden op naam gezet van een bekende figuur uit het verleden (pseudepigrafie), b.v. Henoch, Abraham, Baruch of Ezra.